Ingliz tili darajalari A1–C2: nimani anglatadi va qancha vaqt ketadi

Ingliz tili darajalari oltita: A1 va A2 — boshlang'ich, B1 va B2 — mustaqil, C1 va C2 — erkin foydalanuvchi darajalari. Kurslardagi nomlar bilan solishtirsak, Intermediate — bu B1, Upper-Intermediate — B2. Noldan Intermediate darajagacha guruhda haftasiga 2–3 marta, 90 daqiqadan o'qib, uy vazifasini muntazam bajarsangiz, taxminan 9–12 oy ketadi.

Quyida har bir daraja amalda nimani anglatishi, unga taxminan qancha soat kerakligi va bu soatlar necha oyga to'g'ri kelishi raqamlar bilan tushuntirilgan.

Ingliz tili darajalari: CEFR nima va nega ular oltita

CEFR — chet tillarini bilish darajasini baholashning umumyevropa tizimi. Uni Yevropa Kengashi ishlab chiqqan, bugun esa ingliz tili darsliklari, o'quv markazlari va ish beruvchilar shu shkaladan keng foydalanadi. Uning qulayligi shundaki, daraja «yaxshi biladi» yoki «o'rtacha» degan noaniq so'zlar bilan emas, aniq ko'nikmalar bilan tasvirlanadi: nimani tushunasiz, nimani ayta olasiz, nimani yoza olasiz.

Shkala uch bosqichga, har bir bosqich ikki darajaga bo'linadi:

• A — boshlang'ich foydalanuvchi (A1, A2): oddiy va tanish vaziyatlarda tildan foydalana olasiz.
• B — mustaqil foydalanuvchi (B1, B2): ko'p vaziyatda birovning yordamisiz tushunasiz va gapirasiz.
• C — erkin foydalanuvchi (C1, C2): murakkab mavzularda ham aniq va ravon fikr bildirasiz.

Kurslar va darsliklar ko'pincha inglizcha nomlardan foydalanadi. Ular CEFR darajalariga taxminan shunday to'g'ri keladi:

• Beginner / Elementary — A1
• Pre-Intermediate — A2
• Intermediate — B1
• Upper-Intermediate — B2
• Advanced — C1
• Proficiency — C2

«Taxminan» so'zi bejiz emas: turli darsliklarda chegara biroz siljiydi. Masalan, ba'zi darsliklar Beginner va Elementary'ni ikki alohida bosqichga ajratadi, lekin ikkalasi ham A1 atrofida bo'ladi.

Har bir daraja amalda nimani anglatadi

Darajani tushunishning eng oson yo'li — uni kundalik vaziyatlar misolida ko'rish.

1. A1. O'zingizni tanishtirasiz: ismingiz, qayerda yashaysiz, nima ish qilasiz. Sekin va aniq gapirilsa, oddiy savollarni tushunasiz. Chorsu bozorida chet ellik sayyoh narx so'rasa, raqamni ayta olasiz.
2. A2. Kafeda buyurtma berasiz, do'konda o'lcham so'raysiz, chet el aeroportida kerakli joyni topasiz. Hamkasbingizga «Ertaga soat 10 da kelaman» kabi qisqa xabar yozasiz. Suhbat tanish mavzuda va sekin bo'lsa, unda qatnasha olasiz.
3. B1. Mehmonxonaga qo'ng'iroq qilib, bronni o'zgartirasiz va muammoni tushuntirasiz. Safarda yolg'iz o'zingiz bemalol yurasiz. Tanish mavzuda oddiy elektron xat yozasiz, fikringizni qisqa asoslab berasiz. Ko'pchilik uchun «tilni bilaman» deyish mumkin bo'lgan birinchi chegara aynan shu.
4. B2. Chet ellik hamkor bilan ish mavzusida gaplashasiz, onlayn uchrashuvda o'z fikringizni himoya qilasiz. Film va seriallarning ko'p qismini tushunasiz. Yangiliklar va kasbingizga oid maqolalarni o'qiysiz.
5. C1. Tez va tabiiy nutqni tushunasiz, taqdimot o'tkazasiz, murakkab hisobot yozasiz. Gap o'rtasida so'z qidirib to'xtab qolish kamdan-kam bo'ladi. Kasbiy adabiyotni lug'atsiz o'qiysiz.
6. C2. Tilni ona tilingizga juda yaqin darajada bilasiz: hazil, kinoya va ohangdagi nozik farqlarni ilg'aysiz. Bu darajaga ko'pincha tilni kasb qilib olganlar — tarjima va filologiya mutaxassislari chiqadi.

Kundalik hayot, safar va ko'pchilik kasblar uchun B1–B2 yetarli bo'ladi. C darajalari tilga kasbiy darajada ehtiyoji borlar uchun.

Har bir darajaga taxminan qancha soat kerak

Til o'qitish amaliyotida keng keltiriladigan taxminlar bor: noldan boshlagan odamga har bir darajaga yetish uchun jami qancha soat kerak. Bu soatlar yig'ma hisobda, ya'ni har bir raqam noldan hisoblanadi. Quyidagi hisoblarda biz ularni dars va mustaqil mashg'ulotning umumiy yig'indisi deb olamiz:

• A1 — taxminan 100 soatgacha
• A2 — taxminan 180–200 soat
• B1 — taxminan 350–400 soat
• B2 — taxminan 500–600 soat
• C1 — taxminan 700–800 soat
• C2 — taxminan 1000–1200 soat

Ro'yxatdan ko'rinib turibdiki, yuqori darajalarda qadamlar umuman uzayib boradi. A2 dan B1 ga o'tish uchun taxminan 170–200 soat kerak, B2 dan C1 ga yana 200 soatga yaqin, C1 dan C2 ga esa 300–400 soat. Yuqori darajalarda o'rganiladigan so'zlar kundalik nutqda kamroq uchraydi, grammatika esa nozikroq bo'ladi.

Bu raqamlarni aniq me'yor emas, umumiy mo'ljal deb qabul qiling. Maktabda ingliz tilini o'qigan, lekin unutib qo'ygan odam noldan boshlaganga qaraganda bilimini tezroq tiklaydi. Boshqa chet tilini o'rgangan odam ham odatda tezroq boradi: unda til o'rganish odati allaqachon shakllangan bo'ladi.

Soatdan oyga: guruhda o'qisangiz qancha vaqt ketadi

Endi soatlarni oylarga aylantiramiz. Savod o'quv markazida ingliz tili darsi haftasiga 2–3 marta, har biri 90 daqiqadan. Bu haftasiga 3 dan 4,5 soatgacha sinfda o'tkaziladigan vaqt, oyiga esa taxminan 13–19 soat.

Faqat darsga tayansangiz, B1 uchun kerakli 350–400 soatni yig'ish haftasiga 3 soat bilan ikki yildan ko'proq, 4,5 soat bilan ham bir yarim yilga yaqin vaqt oladi. Shuning uchun uy vazifasi qo'shimcha narsa emas, rejaning majburiy qismi.

Darsdan tashqari kuniga 40–45 daqiqa shug'ullansangiz — so'z takrorlash, audio tinglash, yozma vazifa — haftalik jami vaqt taxminan 8–9 soatga chiqadi. Shu tezlikda B1 ga taxminan 9–12 oyda yetiladi.

Savod o'quv markazidagi General English kursi 9–12 oy davom etadi va Intermediate darajasi bilan tugaydi. Kursda grammatika, lug'at, speaking, listening, reading va writing birga olib boriladi, har bir grammatik mavzu darhol og'zaki mashqda qo'llaniladi. Oylik to'lov 560 000 – 720 000 so'm, aniq narx filial va guruhga qarab farq qilishi mumkin.

Intermediate'dan keyingi qadam — B2 — uchun yana taxminan 150–200 soat kerak. Xuddi shu tezlikda bu yana 4–6 oyga yaqin degani.

Nima tezlashtiradi va nima sekinlashtiradi

Bir xil dasturni ikki kishi turli muddatda tugatadi. Bunga odatda quyidagi omillar sabab bo'ladi:

• Muntazamlik. Haftasiga uch marta bir soatdan o'qish bir marta uch soat o'qishdan samaraliroq. Ikki hafta tinimsiz o'qib, keyin bir oy tanaffus qilish — eng sekin yo'l, chunki tanaffusdan keyin vaqtning katta qismi takrorlashga ketadi.
• Uy vazifasi. Yuqoridagi hisobdan ko'rinib turibdi: uyda mashq qilmasangiz, muddat ikki barobardan ham ko'proq uzayadi.
• Darsda gapirish. Guruhda 15 kishi bo'lganda ustoz har kim bilan navbatma-navbat uzoq gaplasha olmaydi. Shuning uchun speaking mashqlari juftlikda va kichik guruhlarda o'tadi. Bu vaqtda jim o'tirmaslik, xato qilishdan qo'rqmaslik kerak.
• Uyda tinglash. Kuniga 10–15 daqiqa ingliz tilidagi podkast, multfilm yoki serial quloqni jonli nutq tezligiga o'rgatadi.
• Davomat. Guruh sizni kutib turmaydi. Oyiga ikki darsni qoldirish — guruhdan taxminan bir hafta orqada qolish degani, keyin guruhga mustaqil yetib olishga to'g'ri keladi.

«Ingliz tili 1 oyda» degan va'dalarni raqam bilan tekshirib ko'raylik. Har kuni uch soatdan o'qisangiz ham, bir oyda taxminan 90 soat yig'iladi — bu A1 darajasi atrofi. Bunday e'lonlar odatda «o'rganish» deganda nimani nazarda tutishini aytmaydi: bir nechta tayyor iborani yodlash bilan suhbatni mustaqil olib borish orasida katta farq bor. Rejani soat bilan tuzing: qaysi darajaga, haftasiga necha soat — muddat shundan o'zi chiqadi.

Ingliz tili darajangizni qanday aniqlash mumkin

Quyidagi savollarga o'zingizga rostini aytib javob bering. Qaysi qatordagi hamma savollarga «ha» desangiz, taxminan o'sha darajadasiz:

• A1: o'zingizni 5–6 gap bilan tanishtira olasizmi? Raqamlar, hafta kunlari va oylarni bilasizmi?
• A2: kechagi kuningizni o'tgan zamonda aytib bera olasizmi? Qisqa xabar yoki e'lonni tushunasizmi?
• B1: tanish mavzudagi suhbatning mazmunini ilg'aysizmi? Telefonda oddiy masalani hal qila olasizmi?
• B2: ish yoki o'qish mavzusida 10 daqiqa to'xtamasdan gaplasha olasizmi? Filmning asosiy qismini subtitrsiz tushunasizmi?
• C1: murakkab maqolani lug'atsiz o'qib, mazmunini o'z so'zlaringiz bilan qayta aytib bera olasizmi?

O'zini baholash faqat taxminiy mo'ljal beradi. Ko'pchilikda ko'nikmalar notekis bo'ladi: yozma grammatikani yaxshi biladi, lekin gapirishda bir daraja pastroq, yoki aksincha. Aniqroq baho uchun tajribali ustoz bilan gaplashib ko'rgan ma'qul.

Savod o'quv markazida ingliz tili guruhlari yosh va daraja bo'yicha tuziladi: noldan boshlovchilar va darajasini ko'tarmoqchi bo'lganlar uchun alohida guruhlar bor. Ingliz tili guruhi qaysi filialda va qaysi vaqtda ochiqligini +998 78 113 93 39 raqamidagi call-markazdan bilib olasiz.

Birinchi dars bepul — ustozni, guruhni va dars formatini ko'rib, keyin qaror qilasiz; yozilish ingliz tili kursi sahifasida.

Ko'p beriladigan savollar

Intermediate qaysi daraja: B1 yoki B2?

Intermediate — B1 darajasi. Upper-Intermediate B2 ga, Pre-Intermediate esa A2 ga to'g'ri keladi.

Noldan Intermediate darajagacha necha oy kerak?

Guruhda haftasiga 2–3 marta, 90 daqiqadan o'qib, uy vazifasini muntazam bajarsangiz — taxminan 9–12 oy. Savod o'quv markazidagi General English kursi ham 9–12 oy davom etadi va Intermediate darajasi bilan tugaydi.

B2 darajasi nima beradi?

B2 — mustaqil foydalanuvchi darajasi. Ish va o'qish mavzularida bemalol gaplashasiz, film va maqolalarning ko'p qismini tushunasiz, chet ellik hamkasb bilan yozishmani o'zingiz olib borasiz.

Maktabda ingliz tilini o'qiganman — noldan boshlaymanmi?

Shart emas. Maktabdagi bilim ancha unutilgan bo'lsa ham, noldan boshlagan odamga qaraganda uni tezroq tiklaysiz. Savod o'quv markazida guruhlar daraja bo'yicha tuziladi, sizga mos guruh ochiqligini call-markazdan bilib olishingiz mumkin.

Bolalar uchun darajalar boshqachami?

Shkala bir xil, lekin bolalar darajadan darajaga kattalarga qaraganda sekinroq o'tadi: ular mavhum grammatikani keyinroq va ko'proq takror bilan o'zlashtiradi. Savod o'quv markazida ingliz tili guruhlariga 7 yoshdan qabul qilinadi — batafsil kurs sahifasida.