Bolaga ingliz tilini necha yoshdan o'rgatish kerak?

Bolaga ingliz tilini uyda, o'yin orqali 3–4 yoshdan o'rgata boshlash mumkin: qo'shiqlar, multfilmlar, rasmli kartochkalar. Guruhdagi muntazam darslar esa 7 yoshdan to'g'ri keladi — bu yoshda bola harflarni taniydi, ona tilida o'qishni o'rganayotgan yoki allaqachon o'qiy oladigan bo'ladi, maktabda esa guruh bo'lib o'qish tartibiga ko'nikadi. Shuning uchun Savod o'quv markazida ingliz tili guruhlariga 7 yoshdan qabul qilinadi.

Toshkentda ko'p bolalar maktabga ikki til bilan keladi: uyda o'zbekcha, bog'chada yoki hovlida ruscha. Ingliz tili ular uchun uchinchi til bo'ladi. Quyida guruh darslari nega aynan 7 yoshdan boshlanishini, undan kichik bola bilan uyda nima qilish mumkinligini, uch til birga zarar qilish-qilmasligini va ingliz tilini bilmaydigan ota-ona qanday yordam bera olishini tushuntiramiz.

Ingliz tili guruhiga nega aynan 7 yoshdan

7 yosh — tasodifiy raqam emas. Bu yoshga kelib ko'pchilik bolalarda guruhda o'qish uchun kerak bo'lgan uchta narsa shakllanadi.

1. Ona tilida o'qiy boshlagan. 7 yoshli bola odatda harflarni taniydi va o'zbekcha yoki ruscha o'qishni o'rganayotgan, ba'zilari esa allaqachon o'qiy oladigan bo'ladi. Ingliz yozuvi o'zbek lotin yozuviga o'xshab ko'rinadi, lekin harflar boshqacha o'qiladi. O'zbekchada «x» doim bir xil o'qiladi, inglizchada esa «box» so'zida «ks» bo'lib eshitiladi. Bitta «a» harfi «cat», «cake» va «car» so'zlarida uch xil tovush beradi. Ona tilida harflarni tanigan bola bu farqni tushunadi va «bu yerda qoida boshqacha» deb qabul qiladi. Harflarni hali tanimaydigan bolaga esa ikki yozuvni bir vaqtda o'rganishga to'g'ri keladi va u ularni aralashtirib yuborishi mumkin.
2. 90 daqiqalik darsga tayyor. Dars 90 daqiqa davom etadi: bola shu vaqt davomida ustozni tinglashi, daftar bilan ishlashi va navbatini kutishi kerak. Dasturda grammatika, o'qish va yozish ham bor, shuning uchun daftar bilan ishlash ko'nikmasi muhim.
3. Guruh qoidalarini tushunadi. Guruhda 15 kishi. Navbat bilan gapiriladi, juftlikda ishlanadi, uy vazifasi bajarib kelinadi. Maktabning birinchi yili bolani aynan shu tartibga o'rgatadi.

Bu 7 yoshdan kichik bola ingliz tilini o'rgana olmaydi degani emas. Bu yoshda unga dars emas, o'yin kerak xolos — o'yinni esa uyda ota-onaning o'zi tashkil qila oladi.

7 yoshgacha uyda nima qilish mumkin

Kuniga 10–15 daqiqa yetarli. Muhimi — muntazamlik: haftada bir marta bir soat o'tirgandan ko'ra har kuni 10 daqiqa ko'proq foyda beradi.

• Qo'shiqlar. Ranglar, raqamlar, hayvonlar, hafta kunlari haqidagi oddiy bolalar qo'shiqlari. Bola so'zlarni ohang bilan birga eslab qoladi, talaffuzni esa qo'shiqchidan eshitib o'rganadi.
• Ingliz tilidagi multfilmlar. Bola o'zbek yoki rus tilida allaqachon ko'rgan multfilmni ingliz tilida qo'ying. Syujetni biladi, shuning uchun yangi so'zlarni vaziyatdan tushunadi. Ekran vaqti baribir qisqa bo'lgani ma'qul — bitta qisqa qism yetadi.
• Rasmli kartochkalar. Bir tomonda rasm, ikkinchi tomonda inglizcha so'z: apple, cat, car, house. «Qani, apple qaysi biri?» deb o'ynang, keyin rollarni almashtiring — endi bola sizdan so'rasin.
• Sanash va ranglar kundalik hayotda. Zinadan chiqayotganda «one, two, three» deb sanang. Kiyim tanlayotganda «red or blue?» deb so'rang. Bozorda olma va pomidorlarni inglizcha sanang.

Ota-ona ingliz tilini bilishi shart emas. Qo'shiq va multfilmlarda so'zlarni ingliz tili ona tili bo'lgan odamlar aytadi — bola to'g'ri talaffuzni ulardan eshitadi. Sizning vazifangiz — yonida o'tirish, birga kulish va qiziqish bildirish.

Nimadan qochish kerak:

• Test va imtihondan. Har kuni «Qani, olma inglizchada nima?» deb so'rash o'yinni tekshiruvga aylantiradi, bola esa tekshiruvni yoqtirmaydi.
• Solishtirishdan. «Qo'shnining qizi allaqachon 50 ta so'z biladi» degan gap bolaga faqat bosim o'tkazadi.
• Majburlashdan. Bola charchagan yoki xohlamagan kuni to'xtating, ertaga davom etasiz.

Bu bosqichning maqsadi — bola 7 yoshga kelib ingliz tilida gapirishi emas. Maqsad — u bu tilni tanish va yoqimli narsa deb qabul qilishi. Shunda guruhdagi birinchi dars unga begona tuyulmaydi.

O'zbek, rus va ingliz tili birga: bolaga zarar qilmaydimi?

Ota-onalar tez-tez so'rashadi: «Bola o'zbekcha va ruscha gapiradi, yana ingliz tili qo'shilsa, boshi aralashib ketmaydimi?»

Tilshunoslar va bolalar psixologlarining umumiy fikri shunday: bolalar bir nechta tilni birga o'zlashtira oladi, ikki-uch tilli muhit o'z-o'zidan zararli emas. Dunyoning ko'p mamlakatlarida bolalar ikki-uch til bilan katta bo'ladi, Toshkentning o'zida ham bunga misollar ko'p.

Tillarni vaqtincha aralashtirish — normal holat. Bola o'zbekcha gap ichida inglizcha so'z ishlatsa yoki «I want olma» desa, bu adashish emas: u bor so'z boyligining hammasidan foydalanyapti. Vaqt o'tishi bilan tillar o'z-o'zidan ajraladi. Bunday paytda bolani to'xtatib tuzatmang, to'g'ri shaklni shunchaki o'zingiz takrorlang: «Ha, you want an apple».

Zarar tillar sonidan emas, umumiy yuklamadan keladi. Maktab, uy vazifasi, sport, musiqa, yana ikki til kursi — bularning hammasi bitta haftaga sig'ishi kerak. Quyidagi belgilarga e'tibor bering:

• bola doimiy charchagan, dam olish kunlari ham o'ziga kelmaydi;
• avval yoqqan darsga borishdan bosh tortadi;
• uyqusi yomonlashgan, kechqurun injiq bo'lib qolgan.

Bunday belgilar ko'rinsa, tilni butunlay tashlash shart emas. Haftadagi to'garaklar sonini kamaytiring va bolaga hech narsa rejalashtirilmagan bo'sh kunlar qoldiring. Agar bola arab tilini ham o'qiyotgan bo'lsa yoki boshlamoqchi bo'lsa, arab tilini necha yoshdan boshlash haqida alohida maqola bor: bolani necha yoshdan arab tiliga berish kerak.

Guruhda dars qanday o'tadi va narxi qancha

Toshkentda bolalar uchun ingliz tili kursini tanlayotgan ota-onalar odatda avval guruh hajmi, darslar soni va narxni so'rashadi. Savod o'quv markazidagi ingliz tili kursi grammatika va jonli so'zlashuvni birga olib boradi. Asosiy raqamlar:

• Guruh: 15 kishi. Guruhlar yosh va daraja bo'yicha ajratiladi — 7 yoshli bola kattalar bilan bir guruhga tushmaydi.
• Dars: 90 daqiqa, haftasiga 2–3 marta.
• Davomiyligi: 9–12 oy, General English dasturi Intermediate darajagacha.
• Narxi: oyiga 560 000 – 720 000 so'm. Aniq summa filial va guruhga qarab farq qiladi. Bir oiladan bir nechta bola qatnasa, 20 000 so'm chegirma bor — shartlarini call-markazdan aniqlang.

Dastur oltita qismdan iborat:

1. Grammatika — zamonlar tizimi va gap qurilishi
2. Lug'at — kundalik hayot mavzulari
3. Speaking — juftlikda va guruhda suhbat
4. Listening — audio matnlarni tushunish
5. Reading — moslashtirilgan matnlar
6. Writing — xat, xabar va qisqa matn

Asosiy tamoyil: har bir grammatik mavzu o'sha darsning o'zida og'zaki mashqda ishlatiladi. Masalan, bugun Present Continuous o'tilsa, bolalar juftlikda rasm bo'yicha bir-biridan «What is he doing?» deb so'rashadi va javob berishadi. Qoida daftarda qolib ketmaydi — u gapda ishlaydi.

Dastur oxirida o'quvchi kundalik mavzularda gapira olishi, moslashtirilgan matnni o'qishi va qisqa xat yozishi ko'zda tutilgan. Intermediate — bu xalqaro CEFR shkalasi bo'yicha B1 darajasi.

Qaysi filialda bolalar uchun ingliz tili guruhi borligini va darslar qaysi kunlari bo'lishini call-markazdan aniqlash mumkin: +998 78 113 93 39. Filiallar har kuni 08:00 dan 18:00 gacha ishlaydi.

Ota-ona ingliz tilini bilmasa ham qanday yordam beradi

Ko'p ota-onalar maktabda nemis yoki fransuz tilini o'qigan, ba'zilar esa ingliz tilini o'qigan bo'lsa ham, allaqachon unutgan. Bu to'siq emas: bolaga uyda til bilimidan ko'ra tartib va qiziqish ko'proq kerak.

1. Uy vazifasi uchun belgilangan vaqt. Har kuni bir xil soatda, masalan kechki ovqatdan keyin 20 daqiqa. Vaqt doimiy bo'lsa, «keyinroq qilaman» degan bahs o'z-o'zidan yo'qoladi.
2. Bolaga «ustoz» bo'lishni taklif qiling. «Bugun darsda qaysi so'zlarni o'rgandinglar? Menga ham o'rgat» deng. Bola tushuntirayotganda so'zlarni yana bir marta takrorlaydi va buni o'yin deb qabul qiladi.
3. Fonda ingliz tili. Mashinada yoki uy ishlari paytida inglizcha bolalar qo'shiqlari yoki audio ertaklar qo'yib qo'ying. Diqqat bilan tinglash shart emas — quloq tovushlarga asta-sekin o'rganadi.
4. To'g'riligini emas, bajarilganini tekshiring. Javoblarni tekshira olmasangiz ham, vazifa qilinganini ko'ra olasiz. Xatolarni topish va tushuntirish — ustozning ishi.
5. Har bir xatoni tuzatmang. Bola uyda inglizcha nimadir aytsa, avval mazmuniga javob bering. Doimiy tuzatish gapirish istagini tezda so'ndiradi.
6. Natijani emas, harakatni maqtang. «Aqlli bola» o'rniga «bugun 20 daqiqa astoydil shug'ullanding» deng. Bola nima uchun maqtalganini tushunadi va buni takrorlashga intiladi.

Ingliz tili kursining birinchi darsi bepul — bola guruh va ustoz bilan oldindan tanishib oladi.

Ko'p beriladigan savollar

5–6 yoshli bolani ingliz tili guruhiga olasizmi?

Yo'q, ingliz tili guruhlari 7 yoshdan boshlanadi. Bu yoshgacha uyda o'yin orqali — qo'shiq, multfilm va kartochkalar bilan kuniga 10–15 daqiqa shug'ullanish yetarli.

Bola arab va ingliz tilini birga o'qisa bo'ladimi?

Bo'ladi, agar hafta haddan tashqari band bo'lmasa va bolaning dam oladigan kunlari qolsa. Arab tiliga necha yoshdan berish haqida bolani necha yoshdan arab tiliga berish kerak maqolasida yozganmiz.

Dastur qaysi darajagacha mo'ljallangan?

Dastur General English bo'yicha Intermediate (B1) darajagacha mo'ljallangan, kurs 9–12 oy davom etadi. Kichik maktab yoshidagi bolalar odatda sekinroq o'zlashtiradi: bola qanchalik tez oldinga siljishi darslarni qoldirmaslik va uy vazifasini muntazam bajarishga bog'liq.

Maktabdagi ingliz tili darslari yetmaydimi?

Maktabda ingliz tiliga haftasiga kursdagiga qaraganda kamroq vaqt ajratiladi, sinfda esa o'quvchilar ko'p bo'lishi mumkin, shuning uchun har bir bolaga gapirish navbati kamroq tegadi. Kurs maktab dasturining o'rnini bosmaydi — unga muntazam og'zaki mashq qo'shadi.