Harakatlar: fatha, kasra va damma — arab tilida o'qishning asosi
Arab yozuvida unlilar harflar qatorida emas, ular ustidagi kichik belgilarda. Shu tizimni tushunsangiz, o'qish boshlanadi.
Arab yozuvidagi eng katta farq shundaki, qisqa unlilar alohida harf sifatida yozilmaydi. Ular harfning ustida yoki ostida kichik belgi bilan ko'rsatiladi. Bu belgilar harakat deb ataladi.
To'rtta asosiy belgi
Fatha — harf ustidagi qiya chiziq, «a» tovushini beradi. بَ — «ba»
Kasra — harf ostidagi qiya chiziq, «i» tovushini beradi. بِ — «bi»
Damma — harf ustidagi kichik «vov», «u» tovushini beradi. بُ — «bu»
Sukun — harf ustidagi kichik doira, unli yo'qligini bildiradi. بْ — «b»
Nega bu tizim aslida qulay
Bir qarashda ortiqcha murakkablikdek ko'rinadi. Amalda esa aksincha: har bir undosh atigi to'rt holatda bo'ladi, va bu qoida istisnosiz barcha harflarga birdek qo'llanadi.
Taqqoslash uchun: ingliz tilida bir xil harf birikmasi turli so'zlarda turlicha o'qiladi va buni faqat yodlash orqali bilib olasiz. Arab tilida bunday emas — belgi nima desa, shunday o'qiladi.
Bo'g'in — o'qishning birinchi qadami
Harakatni o'rgangan o'quvchi darhol bo'g'in o'qiy boshlaydi: بَ — ba, بِ — bi, بُ — bu
Keyin ikki bo'g'in qo'shiladi va birinchi so'z o'qiladi. Aynan shu payt — ko'pchilik uchun eng muhim daqiqa: odam birinchi marta arab tilida o'qiganini his qiladi.
Tanvin
Fatha, kasra va damma ikki marta yozilsa, oxiriga «n» tovushi qo'shiladi: بً — «ban», بٍ — «bin», بٌ — «bun». Bu tanvin deb ataladi va asosan so'z oxirida uchraydi.
Harakatlar har doim yoziladimi
Yo'q. Oddiy kitob, gazeta va internetdagi matnlarda harakatlar yozilmaydi — arab tilini biladigan odam so'zni kontekstdan taniydi.
Harakatlar o'quv adabiyotida, bolalar kitoblarida va aniq o'qilishi muhim bo'lgan matnlarda qo'yiladi.
Shuning uchun o'quv dasturi harakatli matndan boshlanadi va asta-sekin harakatsiz matnga o'tadi.
Qancha vaqt ketadi
Harakatlarni o'zlashtirish va bo'g'in o'qishga o'tish 3–5 hafta oladi. Bu bosqichda eng samarali mashq — kuniga 15–20 daqiqa ovoz chiqarib o'qish.
Arab tili kursimizda bu bosqich alifbodan keyin darhol boshlanadi.
Shunga o'xshash maqolalar
Arab tilini o'rganish nima uchun kerak: ish, sayohat va savdo
Arab tili qayerda haqiqatan kerak va qayerda usiz ham bo'ladi: kasblar, BAAda ishlash, sayohat va savdo, fan tarixi hamda ingliz tili bilan qaysi tartibda o'rganish.
Arab tili qiyinmi? O'zbekzabon o'quvchi uchun nima oson, nima yangi
Arab tili boshida qiyin tuyuladi, lekin o'zbek tilida so'zlashuvchi uni noldan boshlamaydi: yuzlab arabcha so'z va q, g', x tovushlari unga allaqachon tanish.
Arab tili qaysi davlatlarda gapiriladi: fusha va lahjalar farqi
Arab tili 22 davlatda rasmiy til, lekin ko'chada har hududda boshqacha gapirishadi. Fusha va lahjalar qanday farq qiladi va boshlovchi nimadan boshlashi kerak.