Harakatlar: fatha, kasra va damma — arab tilida o'qishning asosi

Arab yozuvidagi eng katta farq shundaki, qisqa unlilar alohida harf sifatida yozilmaydi. Ular harfning ustida yoki ostida kichik belgi bilan ko'rsatiladi. Bu belgilar harakat deb ataladi.

To'rtta asosiy belgi

Fatha — harf ustidagi qiya chiziq, «a» tovushini beradi. بَ — «ba»

Kasra — harf ostidagi qiya chiziq, «i» tovushini beradi. بِ — «bi»

Damma — harf ustidagi kichik «vov», «u» tovushini beradi. بُ — «bu»

Sukun — harf ustidagi kichik doira, unli yo'qligini bildiradi. بْ — «b»

Nega bu tizim aslida qulay

Bir qarashda ortiqcha murakkablikdek ko'rinadi. Amalda esa aksincha: har bir undosh atigi to'rt holatda bo'ladi, va bu qoida istisnosiz barcha harflarga birdek qo'llanadi.

Taqqoslash uchun: ingliz tilida bir xil harf birikmasi turli so'zlarda turlicha o'qiladi va buni faqat yodlash orqali bilib olasiz. Arab tilida bunday emas — belgi nima desa, shunday o'qiladi.

Bo'g'in — o'qishning birinchi qadami

Harakatni o'rgangan o'quvchi darhol bo'g'in o'qiy boshlaydi: بَ — ba, بِ — bi, بُ — bu

Keyin ikki bo'g'in qo'shiladi va birinchi so'z o'qiladi. Aynan shu payt — ko'pchilik uchun eng muhim daqiqa: odam birinchi marta arab tilida o'qiganini his qiladi.

Tanvin

Fatha, kasra va damma ikki marta yozilsa, oxiriga «n» tovushi qo'shiladi: بً — «ban», بٍ — «bin», بٌ — «bun». Bu tanvin deb ataladi va asosan so'z oxirida uchraydi.

Harakatlar har doim yoziladimi

Yo'q. Oddiy kitob, gazeta va internetdagi matnlarda harakatlar yozilmaydi — arab tilini biladigan odam so'zni kontekstdan taniydi.

Harakatlar o'quv adabiyotida, bolalar kitoblarida va aniq o'qilishi muhim bo'lgan matnlarda qo'yiladi.

Shuning uchun o'quv dasturi harakatli matndan boshlanadi va asta-sekin harakatsiz matnga o'tadi.

Qancha vaqt ketadi

Harakatlarni o'zlashtirish va bo'g'in o'qishga o'tish 3–5 hafta oladi. Bu bosqichda eng samarali mashq — kuniga 15–20 daqiqa ovoz chiqarib o'qish.

Arab tili kursimizda bu bosqich alifbodan keyin darhol boshlanadi.